Na literę S w języku polskim zaczynają się m.in. Słowacja, Serbia, Stany Zjednoczone, Szwajcaria, Szwecja, Singapur, Somalia i Syria. Dokładna liczba zależy od tego, czy uwzględnisz tylko suwerenne państwa, czy również terytoria zależne i kraje o niepełnym uznaniu. W dalszej części znajdziesz gotową ściągę oraz wyjaśnienie najczęstszych wątpliwości związanych z tą literą.
Jak ustalić, które państwa zaczynają się na literę S?
Na pierwszy rzut oka odpowiedź jest prosta: państwo na S to kraj, którego oficjalna polska nazwa zaczyna się od tej litery. W praktyce trzeba jednak zdecydować, czy bierzemy pod uwagę wyłącznie suwerenne państwa, czy także terytoria zależne, jednostki administracyjne oraz państwa częściowo uznane. W grze Państwa-Miasta zasady bywają ustalane przed rozgrywką, ale w szkolnych testach najlepiej trzymać się oficjalnych polskich nazw.
Warto też pamiętać, że sama litera alfabetu nie mówi nic o wielkości, zamożności ani położeniu kraju. W jednej grupie znajdują się zarówno ogromne Stany Zjednoczone, jak i mikroskopijne San Marino. Dlatego listę na S lepiej traktować jako wygodny punkt wyjścia do dalszej nauki geografii.
Suwerenne państwo czy terytorium?
W oficjalnych zestawieniach najczęściej chodzi o państwa członkowskie ONZ oraz Watykan. Do tego dochodzą terytoria zależne i autonomiczne, które nie są suwerennymi krajami, ale w wielu spisach bywają uwzględniane ze względów praktycznych. Przykładem są Saint-Pierre i Miquelon, Saint-Barthélemy, Saint-Martin czy Svalbard i Jan Mayen.
Kraje nieuznawane i częściowo uznane
Oddzielną sprawą są twory takie jak Sahara Zachodnia czy Somaliland. Nie mają one pełnego uznania międzynarodowego, ale posiadają własne terytorium, ludność i władze. W niektórych opracowaniach pojawiają się właśnie jako dodatkowe pozycje na literę S.
Pełna lista państw i terytoriów na literę S
Poniższa tabela zbiera nazwy najczęściej uwzględniane w polskich spisach. Znajdziesz w niej zarówno państwa uznawane, jak i terytoria o różnym statusie prawnym.
| Nazwa | Stolica | Kontynent | Ludność | Status |
| Sahara Zachodnia | Al-Ujun | Afryka | 600 000 | terytorium sporne |
| Saint Kitts i Nevis | Basseterre | Ameryka Północna | 47 000 | państwo |
| Saint Lucia | Castries | Ameryka Północna | 180 000 | państwo |
| Saint-Pierre i Miquelon | Saint-Pierre | Ameryka Północna | 6 000 | terytorium zależne |
| Saint Vincent i Grenadyny | Kingstown | Ameryka Północna | 101 000 | państwo |
| Saint-Barthélemy | Gustavia | Ameryka Północna | 11 000 | terytorium zależne |
| Saint-Martin | Marigot | Ameryka Północna | 32 000 | terytorium zależne |
| Salwador | San Salvador | Ameryka Północna | 6 300 000 | państwo |
| Samoa | Apia | Australia i Oceania | 219 000 | państwo |
| Samoa Amerykańskie | Pago Pago | Australia i Oceania | 47 000 | terytorium zależne |
| San Marino | San Marino | Europa | 34 000 | państwo |
| Senegal | Dakar | Afryka | 18 500 000 | państwo |
| Serbia | Belgrad | Europa | 6 600 000 | państwo |
| Seszele | Victoria | Afryka | 131 000 | państwo |
| Sierra Leone | Freetown | Afryka | 8 900 000 | państwo |
| Singapur | Singapur | Azja | 6 000 000 | państwo |
| Sint Maarten | Philipsburg | Ameryka Północna | 44 000 | terytorium zależne |
| Słowacja | Bratysława | Europa | 5 400 000 | państwo |
| Słowenia | Lublana | Europa | 2 100 000 | państwo |
| Somalia | Mogadiszu | Afryka | 19 000 000 | państwo |
| Somaliland | Hargejsa | Afryka | 3 500 000 | państwo nieuznawane |
| Sri Lanka | Kolombo | Azja | 23 100 000 | państwo |
| Stany Zjednoczone | Waszyngton | Ameryka Północna | 345 400 000 | państwo |
| Suazi | Mbabane | Afryka | 1 200 000 | państwo, obecnie Eswatini |
| Sudan | Chartum | Afryka | 50 400 000 | państwo |
| Sudan Południowy | Dżuba | Afryka | 11 900 000 | państwo |
| Surinam | Paramaribo | Ameryka Południowa | 634 000 | państwo |
| Svalbard i Jan Mayen | Longyearbyen | Europa | 2 900 | terytorium zależne |
| Syria | Damaszek | Azja | 24 700 000 | państwo |
| Szkocja | Edynburg | Europa | 5 500 000 | kraj związkowy |
| Szwajcaria | Berno | Europa | 8 900 000 | państwo |
| Szwecja | Sztokholm | Europa | 10 600 000 | państwo |
Pełna lista państw na S po dodaniu terytoriów zależnych i krajów o niepełnym uznaniu liczy 31 pozycji. W węższym, oficjalnym ujęciu suwerennych państw jest ich 19.
Pod względem powierzchni liderem są Stany Zjednoczone z obszarem ponad 9,8 mln km². Najmniejszym państwem w tej grupie pozostaje San Marino, którego terytorium wynosi zaledwie 61 km². W tabeli znalazło się również Suazi, które w 2018 roku oficjalnie zmieniło nazwę na Eswatini; w starszych źródłach i grze nadal bywa używane jako odpowiedź na literę S.
Dlaczego polskie i angielskie nazwy zmieniają listę państw na S?
Język odniesienia ma ogromne znaczenie. W polskim alfabecie Szwecja zaczyna się od dwuznaku „Sz”, dlatego nie trafia na literę S, ale w angielskim Sweden już tak. Podobnie Szwajcaria po angielsku to Switzerland, a Hiszpania to Spain – obie nazwy w wersji angielskiej zaczynają się na S.
Szwecja i Szwajcaria
W polskich spisach oba kraje są klasyfikowane pod literą Sz, a nie S. To częste źródło pomyłek w quizach, zwłaszcza gdy ktoś uczy się list z anglojęzycznych stron. W polskim wydaniu gry Państwa-Miasta przyjmuje się zwykle zasadę, że obowiązuje polska pisownia i polski alfabet.
Hiszpania i Arabia Saudyjska
W języku angielskim Hiszpania to Spain, a Arabia Saudyjska to Saudi Arabia. Obie nazwy zaczynają się tam na S, chociaż po polsku odpowiadają literom H i A. To pokazuje, jak bardzo lista państw na S zależy od wersji językowej.
Jakie ciekawostki wiążą się z państwami na S?
San Marino uznawane jest za najstarszą republikę świata. Według tradycji założono ją w 301 roku, co daje ponad 1700 lat nieprzerwanej historii. To małe państwo położone w Europie ma powierzchnię 61 km² i około 34 tysiące mieszkańców.
Sudan Południowy to z kolei najmłodsze państwo świata, które uzyskało niepodległość w 2011 roku. Jego stolicą jest Dżuba, a zamieszkuje je około 11,9 miliona osób. Zupełnie inny charakter ma Szwajcaria, która może pochwalić się najdłuższym tunelem kolejowym na świecie – tunel bazowy pod Przełęczą Świętego Gotarda liczy 57 km.
Szwecja jest krajem o największej liczbie wysp na świecie – szacuje się ich około 267 tysięcy. W grupie państw na S znajduje się też Singapur, który mimo niewielkiej powierzchni 692,7 km² należy do najbogatszych krajów świata. Stany Zjednoczone natomiast przyciągają uwagę nie tylko wielkością, ale i zróżnicowaniem krajobrazu – najwyższy szczyt Ameryki Północnej, Denali, wznosi się na 6194 m n.p.m.
Szwajcaria to najbogatsze państwo na literę S – generuje PKB per capita na poziomie 82 950 USD.
Jak wykorzystać państwa na S w grze Państwa-Miasta?
W tej grze liczy się szybkość i dobra pamięć do nazw. Żeby zdobywać punkty na literę S, warto zapamiętać zarówno popularne kraje, jak i te rzadziej używane. Pomocne może być pogrupowanie nazw według kontynentów lub wspólnych cech.
W rozgrywce Państwa-Miasta przydają się następujące podejścia:
- zapamiętaj trzy karaibskie państwa na S – Saint Kitts i Nevis, Saint Lucia oraz Saint Vincent i Grenadyny,
- wykorzystaj afrykańską grupę: Senegal, Seszele, Sierra Leone, Somalia, Sudan i Sudan Południowy,
- przypomnij sobie europejską trójkę: San Marino, Słowacja i Słowenia,
- miej w zanadrzu rzadkie nazwy takie jak Samoa, Surinam czy Somalia,
- ustal przed grą, czy uznajecie terytoria zależne i państwa nieuznawane.
Znajomość mniej oczywistych państw daje przewagę, zwłaszcza gdy inni gracze podają wyłącznie Stany Zjednoczone czy Słowację. Warto też pamiętać, że w oficjalnych polskich spisach nie ma Szwecji i Szwajcarii w kategorii S, choć w wersji angielskiej to właśnie one otwierają listę.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Ile państw i terytoriów zaczyna się na literę S według artykułu?
Po dopisaniu terytoriów zależnych i częściowo uznanych pozycji jest 31, a w węższym ujęciu suwerennych państw — 19.
Jak ustalić, które kraje zaliczyć do liter S w grach lub testach?
Trzeba przyjąć regułę: używać oficjalnych polskich nazw i zdecydować wcześniej, czy włączacie terytoria zależne oraz państwa nieuznawane.
Czy terytoria zależne i państwa nieuznawane są liczone do listy na S?
Mogą być uwzględnione, jeśli przyjmiemy szersze kryteria; w spisach często pojawiają się np. Saint-Pierre i Miquelon czy Somaliland.
Dlaczego nazwy w języku polskim i angielskim zmieniają listę krajów na literę S?
Różne języki używają innych nazw i liter, więc kraj może zaczynać się na S po angielsku, a nie po polsku, co wpływa na przynależność do listy.
Czy Szwecja i Szwajcaria należą do listy na S w polskich spisach?
Nie — w polskim alfabecie obie występują pod dwuznakiem 'Sz’, więc zwykle nie są klasyfikowane jako zaczynające się na S.
Które państwo na S jest największe, a które najmniejsze pod względem powierzchni?
Największe to Stany Zjednoczone z ponad 9,8 mln km², a najmniejsze San Marino z około 61 km².
Jak wykorzystać listę krajów na S w grze Państwa-Miasta?
Warto zapamiętać zarówno popularne, jak i mniej znane nazwy i ustalić wcześniej zasady dotyczące terytoriów, co daje przewagę punktową.
Co z nazwą Suazi — czy nadal pasuje do litery S?
Historycznie używana nazwa Suazi pojawia się na S, lecz od 2018 oficjalnie kraj nazywa się Eswatini, co zmienia klasyfikację.